św.
Brat Albert Chmielowski
Brat
Albert Chmielowski to jedyny do tej pory święty, w gronie artystów
polskich i patron twórców. 17 czerwca jest jego liturgiczne wspomnienie.
Brat Albert Chmielowski Adam Hilary Bernard, święty żył w latach
1845-1916, był zakonnikiem, malarzem.
Brat Albert został beatyfikowany przez Jana
Pawła II w 1983r podczas mszy na krakowskich Błoniach, a kanonizowany
w 1989r. w Rzymie.
Powstaniec
W latach 1857-1858 był w korpusie kadetów w Petersburgu. Brał
udział w powstaniu styczniowym, w którym został ranny i stracił
nogę. Zagrożony zesłaniem na Sybir jako były powstaniec, wyjechał
do Paryża. Otrzymuje też w tym okresie trochę pieniędzy, za które
kupuje protezę. W Paryżu chciał studiować malarstwo, ale nie miał
jeszcze matury, więc musiał wrócić do Warszawy, gdzie próbował
uzupełnić edukację.
Malarz
Podjął studia
w warszawskiej Klasie Rysunkowej, nawiązał też kontakt z pracownią
malarską Wojciecha Gersona. Jednakże jego artystycznym aspiracjom
sprzeciwiła się rada opiekuńcza, od której był uzależniony. Przerwał
naukę i wyjechał na studia politechniczne do Gandawy. Chmielowski
po roku, więc wraca do Warszawy, gdzie po wielu zabiegach udaje
mu się uzyskać prywatne stypendium od Włodzimierza Dzieduszyckiego
na studiowanie malarstwa w Monachium- pojechał tam jesienią 1869r.
Tam zaprzyjaźnił się ze sztabem ówczesnych wybitnych malarzy polskich,
do których należeli między innymi: Leon Wyczółkowski, Józef Chełmoński,
Maksymilian Gierymski, Stanisław Witkiewicz, Józef Brandt, którzy
wysoko oceniali malarstwo Adama Chmielowskiego. Był on jednym
z prekursorów polskiego impresjonizmu, osadzającego wyrażalność
obrazu na kolorycie.
Po śmierci zaprzyjaźnionego z nim M. Gierymskiego
1874 wrócił do Polski, myśląc o karierze malarza. Nawiązuje wiele
nowych znajomości, m.in. z Heleną Modrzejewską, która pełni rolę
mecenasa dla wielu artystów. Wystawia w tym czasie swoje obrazy
i niektóre z nich udaje mu się sprzedać. Jednocześnie jednak cierpi
na zmienność nastrojów, melancholię, wiele swoich obrazów niszczy,
przemalowuje - często rano nie podoba mu się to, co stworzył poprzedniego
dnia. W twórczości stawiał sobie najwyższe wymagania, malował
mało i nie kończył obrazów. Był zwolennikiem symbolicznego i nastrojowego
malarstwa A. Böcklina. Uważał sztukę za środek przekazu myśli;
cenił symbolizm, ale odrzucał malarstwo realistyczne i historyczne.
W wypowiedziach teoretycznych (artykuł O istocie sztuki 1876)
zapowiadał modernizm. Podejmował gł. tematy religijno-symboliczne.
Był słabym rysownikiem i wybitnym kolorystą. Malował także realistyczne
obrazy (pejzaż Wieś Zawale 1883) i portrety. Malarstwo Chmielowskiego
cechuje prostota środków, naturalność, skromność i liryczna nastrojowość,
a z czasem nastrój mistycyzmu. Jego nieukończony Ecce Homo (1881-
przed 1904) jest jednym z najgłębiej odczutych obrazów religijnych
najgłębiej polskim malarstwie. Inne znane obrazy: Ogród miłości
(1876), Szara godzina (1880), Cmentarz (1883).
Zakonnik
W
latach 1880-1881 w nowicjacie jezuitów. W 1884 z nakazu władz
carskich opuścił zabór rosyjski i przeniósł się do Krakowa. W
1887 przywdział habit tercjarza franciszkańskiego. Po wstąpieniu
do zakonu traktował malarstwo coraz bardziej dorywczo i zarobkowo.
Przejęty ideami św. Franciszka i służby narodowej pojmowanej jako
praca na rzecz najuboższych 1888 złożył śluby zakonne, przyjął
imię brata Alberta i założył Zgromadzenie Braci Albertynów Trzeciego
Zakonu Świętego Franciszka Posługujących Ubogim. W 1891 założył
Zgromadzenie Sióstr Albertynek Posługujących Ubogim. Prowadził
w Krakowie przytułek, w którym mieszkał razem z biedakami, starcami,
bezdomnymi i upośledzonymi, i opiekował się nimi; środki na jego
utrzymanie zdobywał jałmużną. Temat jego życia był wielokrotnie
podejmowany przez pisarzy widzących w nim heroiczną wielkość (np.
Nawracanie Judasza S. Żeromskiego, Brat naszego Boga K. Wojtyły).
Brata Alberta nazywano "Najpiękniejszym człowiekiem pokolenia",
"Szarym bratem", "Polskim Biedaczyną z Asyżu", "Bratem wszystkich
ludzi"; Karol Wojtyła w swej sztuce nazwał go "Bratem naszego
Boga", a potem, jako papież Jan Paweł II, podczas kanonizacji,
"Patronem naszego trudnego przełomu".
Obecnie w kościele środowisk twórczych w Warszawie
znajdują się relikwie św. Alberta. .
Opr. Paweł Kozyra
Św. Brat Albert - żywot swietego
Relacja z intronizacji relikwii św. Brata Alberta
Powrót do strony głównej